Biggenkruid en Leeuwentand
Het is weer zomer en er zijn weer volop gele composietjes aanwezig. Vandaag hadden we het er over: wat is nou het verschil tussen Gewoon Biggenkruid (Hypochaeris radicata) en Vertakte Leeuwentand (Leotondon autumnalis) bijvoorbeeld.
Onvertakte, niet bebladerde stengels geven geen probleem: dan heb je bijna altijd met een (ruige of kleine) Leeuwentand te maken en niet met Biggenkruid, maar als de stengels vertakt zijn?
De bladeren zijn verschillend: die van Biggenkruid eindigen in een diehoekige eindslip, die van Leeuwentand zijn lancet / lijnlancetvormig dus spitser, het woordje tand zegt het al 
.
Blad gewoon biggenkruid
Er is een handig snel onderscheid: Vertakte leeuwentand heeft vaak een rode streep op de onderkant van de buitenste randbloemen en de bloembodem versmalt zich onder de plant geleidelijk, bij Biggenkruid plotseling.
Het lijkt allemaal heel duidelijk als je dat zo zegt, maar in de praktijk loopt het toch nogal door elkaar: de onderstaande foto links is van KU Leuven, dus zal wel kloppen, maar die bloem zou je toch op basis van deze twee dingen als Leeuwentand aanmerken…
Bloemhoofdje gewoon biggenkruid
Vertakte Leeuwentand
Gewoon biggenkruid
Dit is wel een heel mooie Vertakte Leeuwentand
Tenslotte: Biggenkruid heeft wel stroschubben die de lintbloempjes omvatten, en Vertakte leeuwentand niet.
De theorie is duidelijk, maar de praktijk ….
Aanvulling:
De lengtestreep bij biggenkruid is grijs, bij de vertakte leeuwentand rood.
Gewoon biggenkruid heeft behaard blad, vertakte leeuwentand bijna onbehaard.
Gewoon biggenkruid kan tot 80 cm hoog worden, vertakte leeuwentand maar tot 45 cm.
Rode Lijst
Naar aanleiding van een vraag (”weten jullie welke rode lijst soorten er in Zuidoost voorkomen?”) bedacht ik me dat ik eigenlijk helemaal niet weet welke soorten er op de Rode Lijst staan. Op onze streeplijst staat wel af en toe iets vermeld, maar een overzicht heb ik niet. Inmiddels wel , want ik heb het opgezocht: de Rode Lijst van plantensoorten uit 2000, aanvaard in 2004. Te downloaden via de Floron website of in te kijken via Wikipedia.
Ik heb de lijst van Floron gedownload en erbij aangekruist welke ik – zo uit het hoofd gezegd – wel eens in Zuidoost heb gezien. Dat zijn er 12:
Gewone agrimonie
Ondergedoken moerasscherm
Kluwenklokje
Hangende zegge
Brede orchis
Moeraswespenorchis
Kleverige reigersbek
Amandelwolfsmelk
Stijve ogentroost
Dwergviltkruid
Waterdrieblad
Borstelgras
Tot mijn verbazing zitten er een aantal niet bij waarvan ik altijd dacht dat die wel RL waren, zoals:
Kleverige ogentroost
Grote boterbloem
Zwanenbloem
Grote ratelaar
Duizendguldendekruid (echt, fraai en strand)
en zelfs aandachtsoorten staan er niet op als:
Dotterbloem
Kattenstaart
Mattenbies
Watergentiaan
Dat moet ik dus nog eens goed nazoeken.
Inventarisatie 31 mei 2009
Een prachtige dag. Vanwege allerlei omstandigheden heeft het even geduurd voor we weer naar ons hok konden, dus nu was het scoren geblazen! De Eggelte heeft zich ook nu weer met het determineren van grassen bewezen: gaat echt gemakkelijker dan de Heukels.
De spinselmot is actief in Zuidoost. In het gedeelte waar wij lopen waren veel bomen langs het water helemaal zilverig ingepakt. Onder het zilver spinsel kropen kleine rupsen. De zilverdraden lopen over het gras tussen de bomen door. Hans Mooren heeft op zijn Bijlmerfotoblog een mooie – surrealistische foto geplaatst. Overigens is de spinselmot onschuldig, blijkt ook uit het bericht in de Echo. [Heel wat anders dan de processierups, die overigens ook gesignaleerd is in Zuidoost, maarinmiddels is verwijderd.]
Veel duizendknopen: je ziet ook snel het verschil tussen waterpeper en (beklierde) duizendknoop: als de aar dunner is dan 5 mm is het een waterpeper.
We probeerden niet in de war te raken over:
- de hopklaver met het stekelpuntje aan het blad, en de kleine klaver met de balletrokjes bloemen;
- de rode kornoelje, die witte bloemen heeft;
- de muur met brede bladeren en 4 stijlen die toch echt geen bosmuur was … maar aha de buurvrouw had er wel 5, dus inderdaad: een watermuur;
- het koolzaad dat echt overal raapzaad bleek te zijn;
- het verschil in uiterlijk van een witte krodde die net begint te bloeien en een met hauwtjes;
- een woud van brandnetels en kleefkruid dat toch schijnaardbeid verborg;
- de rus met het korte schutblad dat een zilte (Gerardi) bleek;
- wel al bloeiend timoteegras (timotee heeft er twee), maar nergens vossenstaart gezien …
Het is bijna juni en we hebben dan ook al vele grassen gespot, maar onze favoriet, de heen, bloeit nog nergens.
Gezien:
- Abeel, grauw (opslag)
- Akkerkool
- Beemdgras, veld
- Boterbloem, blaartrekkende
- Boterbloem, kruipende
- Bijvoet
- Distel, akker
- Distel, speer
- Dotterbloem Abundantie C
- Dravik, ijle
- Duizendblad
- Duizendknoop, beklierde
- Ganzenvoet, mel
- Glanshaver
- Herik
- Herderstasje
- Hoornbloem, gewone
- Hopklaver
- Kamille, schijf
- Klaproos, bleke
- klaver, kleine
- Klaver, rode
- Klaver, witte
- Koekoeksbloem. dag
- Kornoelje, rode
- Kropaar
- Kruipertje
- Kweek
- Mannagras
- Melkdistel, gewone
- Moederkruid
- Mosterd, zwarte
- Muur, water
- Nagelkruid, geel
- Ooievaarsbek, zachte
- Perzikkruid
- Raaigras, engels
- Raapzaad
- Raket, gewone
- Reukgras
- Riet
- Rus, greppel
- Rus, zilte
- Schijnaardbei
- Struisgras, gewoon
- Timoteegras
- Varkensgras
- Vetmuur, liggende
- Weegbree, grote
- Witbol, gestreepte
- Witte krodde
- Zandkool, groot
- Zegge, ruige
- Zegge, valse vos
- Zegge, zwarte
- Zilverschoon
- Zuring, krul
Inventarisatie Riethoek en Klarenbeek 1990
Van Klarenbeek en de Riethoek is in 1990 een officiele flora inventarisatie gemaakt.
De Riethoek
Hou Gaasperdam Groen!
Platform Gaasperdam groen
Wat is Platform Gaasperdam Groen!
Platform Gaasperdam Groen! is een samenwerkingsverband van veel organisaties.
Een groot aantal bewoners, vertegenwoordigers van bewonersorganisaties, verenigingen en stichtingen uit Gaasperdam en heel Zuidoost ontmoette elkaar in het vroege voorjaar van 2008 in een “breed overleg”. Veel van deze organisaties zetten zich actief in voor behoud van onze omgeving, voor recreatie en sport erin erin en voorlichting erover.
Zie de website, zet je handtekening!
Groot hoefblad
Kijken is toch moeilijker dan je denkt. Wij dachten dus altijd te weten hoe groot hoefblad Petasites hybridus eruit zag, dus keken we daar verder nauwelijks naar.
En dus niet eerder gezien dat je daar mannelijke en vrouwelijke bloemen in hebt! En die zijn zelfs zo verschillend dat Linneaus ze eerst als afzonderlijke soorten heeft beschreven.
Mannelijke bloem
Vrouwelijke bloem
Als je ze ziet bloeien lijken de bloeistengels op het eerste gezicht wel erg op elkaar.
Maar van dichtbij is het heel duidelijk en lijken ze inderdaad niets op elkaar…
We hebben er een paar eens goed bekeken: mooi he?
De vrouwelijke hoofdjes hebben een soort urntje: vernauwd naar der top toe en ontwikkelen na de bloei een pappus van witte haren die als kwastjes uit het hoofdje steken. De mannelijke hebben vijf driehoekige slippen en een knotsvormige ‘veegstijl’: dat zijn die witte uitsteeksels op de foto links.
De planten groeien in vaak forse groepen bij elkaar en elk groepje dat je ziet bloeien zijn of mannelijke, of vrouwelijke bloemen: ze komen niet gezamenlijk voor. Ze verspreiden zich vnl via wortelstokken en niet via de bloeiwijze. Wij zagen veel vrouwelijke groepen trouwens: het duurde even voor we een paar mannen gevonden hadden. De vrouwelijke bloeistengels komen iets later in bloei dan de mannelijke en dat was goed te zien in deze tijd van het jaar: de meeste mannelijke waren al bijna weg.
Op de site van de Ku Leuven zie je een serie foto’s in diverse stadia.
- Van afstand lijken ze erg op elkaar
Inventarisatie 5 april 2009
We begonnen bewolkt, maar in de loop van de ochtend werd het weer beter. Na een warme week was er wel wat meer in bloei (hondsdraf bijv), maar het blijft qua natuurbeleving een saaie wijk.
We zagen wel een waterhoentje met jong.
Wat hebben we gezien:
- Berenklauw, reuze
- Dovenetel, witte
- Ereprijs, draad
- Ereprijs, klimop
- Esdoorn, gewone
- Fioringras
- Haagbeuk
- Heermoes
- Hoefblad, groot
- Lis, gele
- Pinksterbloem
- Reigersbek
- Sleedoorn
- Smeerwortel
- Straatgras
- Winterpostelein, witte
- Vroegeling
- Zevenblad
Inventarisatie 29 maart 2009
Vandaag zijn we van start gegaan in ons nieuwe hok: 127-481, net boven de A9. Het is nog vroeg in het jaar, en het is een koud voorjaar geweest, dus er bloeit nog niet echt veel. Vandaag is het een graad of 7, wel bewolkt, maar niet echt regenachtig: in elk geval is het gedurende onze wandeling droog gebleven.
[Er liepen veel mensen met een papier in de hand te wandelen: bleek de Bijlmer Lentewandeling te zijn, georganiseerd door stadsdeel Zuidoost]
Vermeldenswaard is de kardinaalsmuts die we zagen: deze had enorm brede kurklijsten:
Op basis daarvan hebben we geconcludeerd dat het niet om de Euonymus europaeus (de wilde) gaat, maar om een cultivar. Wel heel apart.
We zagen wel wat ‘muurtjes’, maar vaak nog erg in knop, behalve de vogelmuur dus nog niet zo uit te maken: en hoe zat-het-ook-al-weer met die muren en die hoornbloemen en zo.
We twijfelden over een ruwbladige: geen longkruid (bladen niet gevlekt, en het smalle is hier uitgestor
ven), geen parelzaad of smeerwortel. Leek het meeste op een ossentong, maar geen zandgrond … humm. Witte keelschubben, geen gele. Geen gewoon vergeet-me-nietjes want te brede bladeren: het Amerikaanse Vergeet-me-nietje? Kan, het stond op een hele warm plek vlakbij een tuin, dus zal daar wel uit ontsnapt zijn. We hebben het maar niet gestreept.
Gewapend met documentatie om de wilgen(katjes) te determineren gingen we op pad, maar we zagen eigenlijk maar heel weinig wilgen: wat is dit stuk Bijlmer ontgroend 
!
Wel zagen we een opgeschoten wilgje met katjes, die we op basis van het wilgenkatjes stukje uit Heukels determineerden op schietwilg. We twijfelden even over de rode takken, maar er staat in de soortenbank bij salix alba: “Twijgen in de jeugd behaard, niet gemakkelijk afbrekend, bruin, geel, of rood.”
Wat hebben we gespot, het meeste nog niet in bloei:
- Braam, gewone
- Brandnetel, gewone
- Dovenetel, paarse (in bloei)
- Dravik, zachte
- Els, zwarte
- Ereprijs, grote (in bloei)
- Ereprijs, veld (in bloei)
- Es
- Fluitenkruid
- Hemelsleutel
- Hoefblad, klein (in bloei)
- Hondsdraf
- Hulst (1 stuks)
- Kleefkruid
- Klimop
- Kruiskruid, klein (in bloei)
- Look-zonder-look
- Madeliefje (in bloei)
- Maagdenpalm, klein (in bloei)
- Muur, vogel (in bloei)
- Paardenbloem (in bloei)
- Robertskruid
- Roos, honds
- Speenkruid (in bloei)
- Stinkende gouwe
- Veldkers, kleine (in bloei)
- Viooltje, maarts (3) in bloei
- Vlier, gewone
- Vlinderstruik (waarschijnlijk opgekomen uit tuinafval)
- Weegbree, smalle
- Wilg, bos
- Wilg, schiet
- Wilgenroosje, harig
- Zuring, ridder
- Zwenkgras, rood
Een nieuwe lente, een nieuw hok
We gaan dit jaar eens een ander hok nemen, wel in Amsterdam-Zuidoost.
Na rijp beraad hebben we gekozen voor hok 127-481, dat is het stuk van Kraaienest, Kanterhof, Bijlmerweide. De oude K-buurt van de Bijlmer. Er is veel nieuwbouw gepleegd daar, dus erg veel zal het niet opbrengen. Wel leuk is het stukje Bijlmerweide met het vogelopvangcentrum de Toevlucht.
Bij het Natuurloket kun je gegevens opvragen over dit hok. En dan lees je dat in 1950 Alterra gekeken heeft naar de “Trifolio fragiferi-Agrostietum lolietosum” plantengemeenschap (struisgrassen) en van de “Puccinellietum distantis polygonetosum” plantengemeenschap (kweldergrassen) en van de “Lolio-Cynosuretum hordeetosum” (raaigrassen) plantengemenschap. Opmerkelijk genoeg een aantal zoutminnende soorten. Maar dat was in 1950, toen was de Bijlmer nog een afgekeurde landbouwpolder, en inderdaad afgekeurd omdat de grond te slecht was. Inmiddels is het verstedelijkt en de natuur die er nog is ‘verparkt’. Met de vernieuwing van de Bijlmer is bovendien nog een heleboel ‘groen’ verloren gegaan.
Er is ook 1 zoogdier geteld, maar dat zijn er nu veel en veel meer, meestal van de soort Canis lupus familiaris en hun boodschappen vind je overal!
Er is meer kunst dan natuur tegenwoordig in de Bijlmer, maar kunst is ook heel prettig om te zien natuurlijk …
Begin 2009
Jeetje en toen was het al weer 2009!
Ik lees net op de Floron Groot-Amsterdam site dat we een nieuwe districts-coordinator hebben: Peter Wetzels.
En dat we al moeten gaan denken aan de startavond (meestal zo rond Pasen).
Overigens nog geen Klein hoefblad gezien, terwijl ik wel goed om me heen kijk.
Wel bloeien in de tuin op mijn werk – een villa aan de Vecht – de sneeuwklokjes volop en beginnen de crocussen te komen.
Crocussen Villa Vijverhof
-
Foto's uit ons gebied
More Photos
